Web Sitesi Hızı: İşletme Sitesi Neden Yavaşlar, Nasıl Hızlandırılır?

Bir işletme sitesi çoğu zaman tek bir nedenle değil, birkaç küçük şeyin üst üste binmesiyle yavaşlar: gereğinden büyük görseller, sayfaya sonradan eklenmiş dış kodlar, her sayfada yüklenen gereksiz öğeler ve ziyaretçinin kendi cihazı ile bağlantısı. İyi haber, bunların çoğunu teknik bilgi olmadan fark edip düzeltebilmenizdir. Önce neyin yavaş olduğunu ölçmeniz, sonra tahmin yürütmek yerine ölçüme göre adım atmanız gerekir. Bu yazı bunun yolunu anlatıyor.

Bu yazı hız konusunda bir söz vermez, bir yöntem anlatır. Hız; sitenizin içeriğine, görsellerine ve ziyaretçinin cihazına bağlıdır. Hangi yolla kurulmuş olursa olsun hiçbir site için "hızlı olacak" diye söz verilemez; ancak ölçülür ve iyileştirilir. Siteyi kurma sürecinin tamamı için web sitesi nasıl oluşturulur rehberine bakabilirsiniz.

Kısa cevap: hızı en çok ne etkiler?

Hız tek bir sayı değildir; ziyaretçinin yaşadığı üç ayrı şeydir. web.dev'in Web Vitals belgesi bunları üç ölçütle tanımlar:

• Largest Contentful Paint (LCP): sayfadaki en büyük görünür içerik öğesinin ne zaman ekrana geldiğini ölçer; yani yüklenme hızını.
• Interaction to Next Paint (INP): sayfanın ziyaretçinin dokunuşuna ya da tıklamasına ne kadar çabuk tepki verdiğini ölçer; yani duyarlılığı.
• Cumulative Layout Shift (CLS): yüklenirken sayfa öğelerinin beklenmedik biçimde yer değiştirmesini ölçer; yani görsel kararlılığı.

Bir işletme sitesinde sıkça en büyük öğe, ana sayfanın üstündeki büyük bir görseldir; sayfanın nasıl göründüğü ve kayması da görsellerin ve dış içeriklerin nasıl yerleştirildiğiyle ilgilidir. Bu bir tahmindir; asıl cevabı ölçüm verir. Sitenizin hangi ölçütte zayıf olduğunu bilmeden düzeltme yapmak vakit kaybettirir.

Hız neden önemli? Google'ın söylediği ve söylemediği

Google, Core Web Vitals'ı yükleme performansı, etkileşim ve görsel kararlılık açısından gerçek kullanıcı deneyimini ölçen ölçütler olarak tanımlar. Belgeye göre bu ölçütler, diğer sayfa deneyimi unsurlarıyla birlikte, Google'ın temel sıralama sistemlerinin ödüllendirmeye çalıştığı şeyle örtüşür; Google, Arama'da başarı için iyi Core Web Vitals değerlerine ulaşmanızı önerir.

Belgede bulunmayan şeyler de önemlidir. İncelediğimiz bölümde, hızlı bir sitenin belirli bir sırada çıkacağına dair bir söz de, hızın sıralamadaki payına dair bir açıklama da yok. Bu yüzden "siteniz hızlanınca ilk sıraya çıkar" gibi bir vaat doğru olmaz. Hızı iyileştirmenin gerçek gerekçesi daha basittir: ziyaretçi sayfanın açılmasını bekleyen biri olarak gelir ve kendisini bekleten bir siteden kolayca ayrılabilir. Arama sonuçlarındaki yeriniz hâlâ içeriğinize, bağlantılarınıza ve arama motorunun değerlendirmesine bağlıdır.

En sık nedenler

Görseller

Görseller, bir işletme sitesinin en çok yer tutan öğeleri arasında olabilir. Telefonla çekilen bir fotoğrafın dosyası, ekranda gösterilecek boyuttan çok daha büyük olabilir; siz görüntüde bir fark görmezsiniz, ama tarayıcı hepsini indirmek zorundadır. Sonuç, sayfanın en büyük öğesinin geç ekrana gelmesidir; bu da LCP ile ölçülen şeydir. Kayma ise genellikle bir görselin boyutu önceden belli olmadığında, yüklenince altındaki metnin aşağı itilmesiyle oluşur.

Sonradan eklenen dış kodlar ve gömmeler

Canlı destek penceresi, harita, video, sosyal medya akışı, takip kodları gibi dış kaynaklardan gelen her parça, sayfanın kendi içeriğinden bağımsız olarak ayrıca yüklenir. Her biri kendi başına makul görünür; hepsi birlikte sayfayı ağırlaştırır ve dokunuşa tepkiyi (INP) geciktirebilir. Her gömmenin ziyaretçiye gerçekten ne kazandırdığını sorun.

Eklentiler ve ek özellikler

Siteniz eklentiyle genişletilen bir sistemde çalışıyorsa, her eklenti sayfaya kod ekler. Kullanmadığınız ama silmediğiniz eklentiler de sayfayı etkileyebilir. Hazır bir oluşturucuda eklenti yönetimi genellikle sizin sorumluluğunuzda değildir; ama sağlayıcınızın böyle bir yapı sunup sunmadığını bilin.

Barındırma ve cihaz

Sitenizin dosyalarının durduğu sunucunun yanıtı da yüklenmeyi etkiler. Ziyaretçinin eski bir telefonu ya da zayıf bir bağlantısı olması da sayfayı yavaşlatır; bu yüzden hızı kendi hızlı bilgisayarınızda değil, telefonla mobil veride ölçün. Barındırmanın kimde olduğunu bilmeniz gerekir: ajans ya da özel yazılımla çalışıyorsanız sunucu kararı ayrı bir konudur, hazır bir oluşturucuda ise sunucu tarafı genellikle platformun elindedir.

Nasıl ölçülür?

web.dev'e göre ölçüm iki biçimde yapılır ve ikisi aynı şeyi anlatmaz:

• Saha ölçümü gerçek kullanıcıların verisine dayanır. web.dev, Core Web Vitals için yalnızca saha ölçümünün tam resmi yakalayabildiğini belirtir; çünkü performans cihaza, ağ koşuluna ve ziyaretçinin davranışına göre değişir.
• Laboratuvar ölçümü kontrollü bir ortamda ve simüle edilmiş koşullarda yapılır. Bir değişikliğin işe yarayıp yaramadığını hemen görmek için kullanışlıdır; ama INP'yi ölçemez, çünkü bunun için gerçek bir ziyaretçi etkileşimi gerekir.

Ücretsiz araçlar:

Google'ın belgesi de aynı araçları, Search Console raporunu, PageSpeed Insights'ı ve Lighthouse'u önerir. Ölçü olarak sayfanın değil, ziyaretçinin gördüğünü esas alın: ana sayfanızı ve en çok girilen bir iç sayfayı, telefonda ve mobil veriyle de deneyin. Düzeltmeden önce ve sonra aynı sayfayı aynı araçla ölçün; değişimi ancak böyle görürsünüz. Eşik değerleri ve nasıl okunacağı için web.dev'in Web Vitals belgesine bakın; burada rakam yazmıyoruz, çünkü eşikler zamanla güncellenebilir.

Teknik olmayan düzeltmeler

Düzeltmelerde şu sırayı izleyin: önce en büyük görselleri küçültün, sonra kullanılmayan görselleri ve gereksiz gömmeleri kaldırın, en son ölçün ve ölçüme göre devam edin. Her düzeltmeden sonra ölçmek, hangisinin işe yaradığını görmenizi sağlar.

Hazır oluşturucuda neyi platform üstlenir?

Bu soruya sağlayıcıya göre cevap verilir ve dürüst cevap bazen "bilmiyoruz"dır. Site Oluşturucu için canlı ürün sayfalarında gördüğümüz şunlardır: görselleri bir kez yükleyip her yerde yeniden kullanabilirsiniz; kullanılmayan görselleri medya kütüphanesinde görebilirsiniz; her görsele alt metin yazabilirsiniz. Yüklenen görselin türü JPG, PNG, WebP ve GIF olabilir. Sitede Düzenle ile düzenlediğiniz site, tüm tasarımlar gibi masaüstü, tablet ve mobilde ayrı ayrı çalışacak şekilde tasarlanmıştır.

Ürün sayfalarında bir de görmediğimiz şey var: görsellerin otomatik küçültüldüğüne ya da sayfa hızına dair bir söz yok. Bu yüzden görselleri yüklemeden önce kendiniz küçültmenizi, kullanılmayanları medya yönetimi ekranından temizlemenizi ve sitenizi telefonda ölçmenizi öneririz. Platformun hız konusunda neyi üstlendiğini sağlayıcıdan sorun ve sonucu kendi ölçümünüzle doğrulayın. Yeni görsel eklerken ya da içeriği değiştirirken Sitede Düzenle kullanılır; değişiklik önce taslağa kaydedilir, siz Yayınla'ya basınca yayına çıkar.

Hangi sırayla başlamalı?

1. Ana sayfanızı PageSpeed Insights ile ölçün ve hangi ölçütün zayıf olduğunu not edin.
2. Sayfadaki en büyük görseli bulun ve gerekirse küçültüp yeniden yükleyin.
3. Kullanılmayan görselleri ve gerçekten gerekmeyen gömmeleri kaldırın.
4. Aynı sayfayı yeniden ölçün ve farkı karşılaştırın.
5. Siteyi Search Console'a eklediyseniz, Core Web Vitals raporunu zamanla izleyin; sayfa deneyimi tek seferlik değil, süreklilik gerektiren bir konudur.