Web Sitesini Yayına Almadan Önce Kontrol Listesi

Siteyi yayına almadan önce kontrol edilecek şeylerin çoğu, ziyaretçinin ilk dakikada karşılaşacağı küçük pürüzlerdir: çalışmayan bir telefon bağlantısı, yanlış yazılmış bir adres, boş giden bir form, telefonda taşan bir görsel. Bu pürüzler içeriği hazırlarken görünmez, çünkü siteye yazan kişi sayfaya ziyaretçi gibi bakmaz. Bu yazı bir "ne olmalı" listesi değil, yayın günü uygulayacağınız bir test sırasıdır: neye, nasıl, hangi cihazdan bakacağınızı ve neyi "geçti" sayacağınızı anlatır.

Sayfaların ve içeriğin hazırlanması bu yazının konusu dışında. Süreci baştan görmek için web sitesi nasıl oluşturulur rehberine, başlamadan önce elde bulunması gerekenler için web sitesi için neler gerekir yazısına bakabilirsiniz. Burada içerik hazır kabul ediliyor; geriye son kontrol kalıyor.

Kısa cevap: son kontrol sırası

Kontrolü ziyaretçinin siteyi kullandığı sırayla yapın; böylece her aşamada bir önceki aşamanın bozduğu şeyi yakalarsınız.

1. İçeriği ziyaretçi gözüyle okuyun. Örnek metinler, yazım hataları, eski bilgiler.
2. Telefonda ve ikinci bir tarayıcıda açın. Düzen, okunabilirlik, dokunma alanları.
3. Etkileşimleri sırayla deneyin. Ara düğmesi, WhatsApp, harita, form.
4. Adresi ve HTTPS'i kontrol edin. Doğru adres, güvenli bağlantı, karışık içerik uyarısı.
5. Arama ve paylaşım bilgilerini yazın. Her sayfa için başlık, açıklama ve paylaşım görseli.
6. Yasal sayfaları gözden geçirin. Örnek taslak kaldı mı, bağlantılar yerinde mi?
7. Yayınlayın, sonra yayındaki hâlini yeniden deneyin. Taslakta çalışan şey yayında da çalışmalı.

İçerik kontrolü: siteyi ziyaretçi gibi okuyun

Kendi yazdığınız metni hatasız okuyamazsınız; göz bildiği yazıyı tamamlar. Bu yüzden iki yöntemi birlikte kullanın: siteyi bir kez yüksek sesle okuyun ve işi tanımayan birine gösterin. Ona tek bir görev verin: "Bu işletmeyi aramak ya da ziyaret etmek istesen ne yapardın?" Takıldığı yer, ziyaretçinin de takılacağı yerdir.

Okurken şunlara bakın:

• Kalan örnek metinler. Hazır bir tasarımla başladıysanız, tasarımın örnek metinleri ve görselleri siteye yerleşmiş olarak gelir. Her sayfayı baştan sona gezin; "Lorem ipsum" gibi bariz olanlar kadar, başka bir işletmeye ait gibi duran cümleleri de arayın.
• Tutarsız bilgi. Telefon numarası ana sayfada bir biçimde, iletişim sayfasında başka biçimde yazılmış olabilir. Ad, adres ve saatleri tabelayla karşılaştırın.
• Görsellerin hakkı ve alt metni. Her görselin kullanım hakkı sizde olmalı; ne gösterdiğini anlatan kısa bir alt metin görsel görmeyen ziyaretçiler için gereklidir.
• Eskimiş ya da hazır olmayan bölümler. Henüz içi dolmamış bir sayfa, hiç olmayan sayfadan kötüdür. Hazır olmayan sayfayı yayından kapatın.

Mobil ve tarayıcı kontrolü

Google, dizinleme ve sıralama için sitenin mobil sürümündeki içeriği kullandığını belirtir; mobil uyum bu yüzden yalnızca bir konfor meselesi değildir. Hazır bir tasarım bu işi büyük ölçüde üstlenir, ama sizin sitenizdeki gerçek metin ve görseller düzeni beklenmedik biçimde bozabilir. Uzun bir başlık, büyük bir görsel ya da çok uzun bir menü adı telefonda taşmaya yol açar.

Ne deneyeceksiniz	Nasıl	Geçti sayılır, eğer
Telefonda düzen	Siteyi kendi telefonunuzda hem dik hem yatay açın	Yana kaydırma gerekmiyor, metin yakınlaştırmadan okunuyor
Menü	Menüyü açıp her öğeye parmakla dokunun	Yanlış öğeye basmıyorsunuz, menü kapanıyor
İkinci cihaz	Ailenizden birinin farklı marka telefonunda açın	Düzen aynı kalıyor
İkinci tarayıcı	Bilgisayarda alışık olmadığınız bir tarayıcıda açın	Yazı tipi, görsel ve düğmeler yerinde
Yavaş bağlantı	Telefonda Wi-Fi'yi kapatıp mobil veriyle açın	Sayfa beklenmedik biçimde sıçramadan yükleniyor

Site Oluşturucu'da Sitede Düzenle ile düzenlediğiniz site, tüm tasarımlar gibi masaüstü, tablet ve mobilde ayrı ayrı çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Bu, sizin içeriğinizin her cihazda düzgün görüneceği anlamına gelmez; içeriği yerleştirdikten sonra telefonunuzda denemeniz yine gerekir. Duyarlı tasarımın nasıl çalıştığını merak ediyorsanız web.dev'in duyarlı tasarım temelleri belgesi iyi bir başlangıçtır.

Form, telefon, WhatsApp ve harita testi

Bu bölüm kontrol listesinin en çok atlanan, ama bozulduğunda en pahalıya mal olan kısmıdır. Çalışmayan bir form fark edilmez: ziyaretçi mesajı gönderdiğini düşünür, siz hiç mesaj almadığınızı. Her etkileşimi gerçek bir ziyaretçi gibi uçtan uca deneyin.

Telefon ve WhatsApp düğmeleri

• Telefonunuzdan "Ara" düğmesine dokunun; arama ekranı doğru numarayla açılıyor mu?
• WhatsApp düğmesine dokunun; sohbet doğru numarayla açılıyor mu? Numarayı bir başkasına ait bir hatta değil, işletmenizin gerçekten yanıt verdiği hatta bağladığınızdan emin olun.
• Bilgisayardan aynı düğmelere basın; masaüstünde ne olduğunu da görün.

Site Oluşturucu'da sitede gerçek "Ara" ve WhatsApp düğmeleri bulunur. Düğmenin çalışması için numaranın doğru girilmiş olması sizin sorumluluğunuzdadır; bu yüzden numarayı yazdıktan sonra mutlaka deneyin.

İletişim formu

1. Formu kendi adınıza, gerçek bir mesajla doldurup gönderin.
2. Ekranda bir onay mesajı çıkıyor mu? Çıkmıyorsa ziyaretçi mesajın gidip gitmediğini bilemez.
3. Mesaj size ulaştı mı, ve nerede? Site Oluşturucu'da form, rezervasyon ve ilan talepleri panelde toplanır ve yeni talepte haber alırsınız; kendi mesajınızın hem panelde göründüğünü hem de haberin size geldiğini doğrulayın.
4. Formu boş bırakıp ya da yanlış e-posta yazarak göndermeyi deneyin; site anlamlı bir uyarı veriyor mu?
5. Test mesajını temizleyin ya da test olduğunu not edin, ki gerçek talepler arasında karışmasın.

Harita ve adres

Haritadaki işaretçi gerçekten işletmenizin bulunduğu noktayı gösteriyor mu? Telefonunuzdan yol tarifi başlatın ve nereye götürdüğüne bakın. Adres metniyle haritanın aynı yeri göstermesi güveni artıran, ama sık atlanan bir ayrıntıdır.

HTTPS ve adres kontrolü

MDN'e göre TLS, bir istemcinin güvenli olmayan bir ağ üzerinden bir sunucuyla güvenli iletişim kurmasını sağlayan bir protokoldür ve web'de HTTP bağlantılarını korumak için kullanılır; ortaya çıkan protokole HTTPS denir. MDN, tüm sitelerin bütün sayfalarını ve alt kaynaklarını HTTPS üzerinden sunması gerektiğini belirtir. Yayın öncesinde bunun anlamı basit üç kontroldür:

• Adres çubuğuna bakın. Tarayıcı "güvenli değil" uyarısı gösteriyor mu? Gösteriyorsa yayına almayın.
• Adresi elle "http" ile yazın. Siteniz sizi güvenli adrese yönlendiriyor mu, yoksa güvensiz sürüm açık mı kalıyor?
• Her sayfayı gezin. MDN'in anlattığı gibi, bir sayfa yalnızca HTTPS ile gelen içeriği değil, görsel ve yazı tipi gibi alt kaynakları da güvenli yoldan yüklemelidir. Tek bir güvensiz görsel bile sayfanın güvenli görünmesini bozabilir.

Kendi alan adınızı bağladıysanız yayından önce hem kendi alan adınızı hem de varsa eski adresi açın; ikisinin de beklediğiniz yere gittiğinden emin olun. Site Oluşturucu'da SSL her sitede vardır ve kendi alan adınızda da ücretsizdir; alan adı sahipliği doğrulanıp DNS kayıtları yapıldıktan sonra sertifika kendiliğinden kurulur. Adımlar alan adı ve SSL sayfasında anlatılıyor; kendi alan adı bağladıysanız doğrulamanın tamamlandığını yayından önce kendi gözünüzle görün.

Başlık, açıklama ve paylaşım görseli

Bu üç bilgi, siteniz arama sonuçlarında ve mesajlaşma uygulamalarında nasıl görüneceğini belirler. Google'ın SEO başlangıç rehberi, her sayfa için kısa ve açıklayıcı bir başlık ile o sayfaya özgü bir açıklama yazılmasını önerir. Yayına almadan önce şu soruları sorun:

• Her sayfanın başlığı farklı mı ve sayfanın ne hakkında olduğunu söylüyor mu?
• Açıklama o sayfaya özgü mü, yoksa her sayfada aynı cümle mi tekrarlanıyor?
• Paylaşım görseli seçildi mi? Siteyi kendi WhatsApp'ınızda bir arkadaşınıza gönderip bağlantı önizlemesinin nasıl göründüğüne bakın.
• Henüz hazır olmayan ya da aramada çıkmasını istemediğiniz bir sayfa var mı?

Site Oluşturucu'nun temel SEO ayarlarında her sayfa için başlık ve açıklama yazar, sayfayı aramadan gizleyebilir, tüm site için paylaşım görseli seçebilir ve Google Search Console doğrulama kodunu ekleyebilirsiniz; site haritası kendiliğinden oluşturulur. Bu ayarlar sıralamayı garanti etmez, yalnızca arama motorunun sayfanızı doğru anlamasına yardım eder. Aynı doğrulamayı yayından sonra yeniden yapacağız; şimdi yalnızca bilgilerin yazılı olduğundan emin olun.

Yasal sayfalar

Bu bölüm hukuki tavsiye değildir. Yayın öncesinde sorulacak soru yalnızca şudur: yasal sayfalarınızın hâli, sitenizin gerçekte yaptığıyla uyuşuyor mu? Hangi metinlerin işletmenize uyduğunu ve çerezler konusunda ek bir gereklilik olup olmadığını bir hukuk danışmanıyla netleştirin. Çerçeve için Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun aydınlatma yükümlülüğü sayfası resmi başlangıç noktasıdır; sayfaya göre veri sorumlusu, kişisel veriler elde edilirken ilgili kişiyi bilgilendirmekle yükümlüdür.

• Örnek taslak kaldı mı? Site Oluşturucu tasarımlarındaki gizlilik, KVKK ve çerez sayfaları örnek metin olarak gelir; bazılarında yayına almadan önce kendi hukuki metninizle değiştirmeniz gerektiği yazar. Yayından önce bu sayfaları açıp okuyun.
• Form ile bağlantı var mı? Formunuz kişisel veri topluyorsa, formun yakınında gizlilik metnine bir bağlantı bulunsun ve bağlantı çalışsın.
• Alt bilgiden ulaşılıyor mu? Yasal sayfalar her sayfanın alt bilgisinden bulunabilir olmalı.

Yasal sayfaların genel yerini ve sayfa sayfa kontrol sorularını işletme web sitesinde olması gereken sayfalar yazısında bulabilirsiniz.

Yayınla'ya basmadan önce ve sonra

Site Oluşturucu'da her değişiklik önce taslağa kaydedilir; ziyaretçileriniz yeni hâli siz Yayınla'ya bastığınızda görür. Yarım kalan bir düzenleme yanlışlıkla yayına çıkmaz. Yayın sonrasında bir bölümün önceki sürümlerine Yönetim Paneli'nden dönebilirsiniz; bu yüzden hata yaparsanız geri dönüş yolu vardır. Ayrıntılar sayfa ve içerik yönetimi sayfasında.

Yayınladıktan sonra aynı üç testi bir kez daha yapın; çünkü taslakta çalışan bir şey yayında da çalışmalıdır:

1. Siteyi tarayıcının gizli penceresinde açın; böylece yönetim panelinde oturum açmış biri olarak değil, ziyaretçinin gördüğü hâliyle görürsünüz.
2. Telefon ve WhatsApp düğmelerine bir kez daha basın.
3. Formu bir kez daha gönderin.

Yayından sonraki ilk hafta

İlk hafta, sitenin gerçek ziyaretçiyle ilk karşılaşması olduğu için hataların en kolay yakalandığı dönemdir.

Ne zaman	Ne yapılır
Yayın günü	Yayındaki siteyi gizli pencerede ve telefonda denemek; bağlantıyı yakın birkaç kişiye gönderip ilk izlenimlerini sormak
İlk günler	Gelen ilk talepleri gözden geçirmek: form beklediğiniz bilgiyi topluyor mu, eksik alan var mı?
Hafta içinde	Siteyi Google Search Console'a ekleyip sahipliğini doğrulamak; site haritasının işlendiğini görmek
Hafta sonunda	Fark edilen küçük düzeltmeleri toplu yapmak; bilgi değiştiyse sitede aynı gün güncellemek

Google'ın SEO başlangıç rehberi, yaptığınız değişikliklerin arama sonuçlarına yansımasının bazen birkaç saat, bazen birkaç ay sürebileceğini belirtir. Bu yüzden ilk hafta aramada görünmemeniz bir hata işareti değildir. Ölçülecek şey o dönemde, sitenin çalışıp çalışmadığıdır: formlar geliyor mu, aramalar yapılıyor mu, bilgiler doğru mu?

İçeriği sonradan güncelleyeceğiniz için, bunu kimseyi beklemeden yapabilmeniz önemlidir. Site Oluşturucu'da sayfaları, menüyü ve içerikleri Yönetim Paneli'nden ya da Sitede Düzenle ile siz değiştirirsiniz.

Kopyalayıp kullanabileceğiniz son kontrol tablosu

Kontrol	Kim bakar	Nasıl	Tamam
Metinlerde örnek yazı ve yazım hatası yok	Siz ve bir başkası	Sesli okuma, sayfa sayfa gezme	☐
Ad, adres, telefon ve saatler her yerde aynı	Siz	Tabela ve sosyal medyayla karşılaştırma	☐
Telefonda düzen bozulmuyor	Siz	Kendi telefonunuzda dik ve yatay	☐
İkinci cihaz ve tarayıcıda aynı görünüm	Bir başkası	Farklı telefon, farklı tarayıcı	☐
Ara ve WhatsApp düğmeleri doğru yere gidiyor	Siz	Telefondan dokunma	☐
Form gönderiliyor, onay çıkıyor, talep size ulaşıyor	Siz	Gerçek bir test mesajı	☐
Harita doğru noktayı gösteriyor	Siz	Yol tarifi başlatma	☐
Adres çubuğunda güvenli bağlantı, karışık içerik uyarısı yok	Siz	Her sayfayı gezme	☐
Her sayfada kendine özgü başlık ve açıklama var	Siz	Ayar ekranından okuma	☐
Paylaşım önizlemesi doğru görünüyor	Siz	Bağlantıyı kendinize WhatsApp'tan gönderme	☐
Yasal sayfalarda örnek taslak kalmadı, alt bilgiden ulaşılıyor	Siz ve gerekirse hukuk danışmanı	Sayfaları açıp okuma	☐
Yayındaki hâli gizli pencerede yeniden denendi	Siz	Yayından sonra aynı testler	☐